# Tek bir yapay zeka sisteminde Arapça ve İngilizce: Körfez ülkelerinde neye hazırlanmalı?

> Bu saha notunda veridive, tek bir yapay zeka sistemi Arapça ve İngilizce çalıştığında nelere hazırlanmak gerektiğini anlatıyor: Modern Standart Arapça ile lehçeler ve Latin harfli sohbet dili, sağdan sola sayfa düzeni ve karışık yönlü metin, rakamlar, farklı alfabelerde yazılan isimlerin eşleştirilmesi ve kalitenin varsayılmak yerine her dilde anadili o dil olan değerlendiricilerle ölçülmesi.

Körfez ülkelerinde iş Arapça ile İngilizce arasında gidip gelir; Arapça da resmi yazı dili, lehçeler ve Latin harfli sohbet dili arasında değişir. Yazı sistemi ve yönü, alfabeler arası isim yazımları ve anadili Arapça değerlendiriciler için plan yapın; kaliteyi varsaymayın, her dilde test edin.

## Öne çıkanlar

- İş hayatındaki Arapça; resmi yazı dilini, konuşulan lehçeleri ve Latin harfli sohbet dilini kapsar ve her biri yapay zeka sistemlerinde farklı davranır.
- Arayüzü sağdan sola düzene, karışık yönlü metne ve hem Batı hem Arap-Hint rakamlarına göre planlayın; gerçek metinlerle test edin.
- Farklı alfabelerdeki isimleri normalleştirme ve harf çevirisi adaylarıyla eşleştirin, başka tanımlayıcılarla teyit edin; kayıtları asla yalnızca isme bakarak birleştirmeyin.
- Kalitenin İngilizceden aktarılacağını varsaymayın; her dili ve her çeşidi anadili o dil olan değerlendiricilerle ayrı ayrı değerlendirin.

CRM’deki bir müşteri kaydında isim Arap alfabesiyle yazılıdır. Aynı müşteri İngilizce bir e-posta gönderir ve bu ismin Latin harfli bir yazımıyla imzalar; ardından WhatsApp’tan Körfez lehçesiyle, kısmen de Latin harfleriyle yazarak konuyu takip eder. Soruyu yanıtlayan politika İngilizcedir, yanıt ise Arapça gitmelidir. Tek bir konuşma, iki dil ve bu dillerden birinin üç ayrı yazılışı.

Körfez ülkelerinde iki dilli çalışmanın olağan hali budur; İngilizce için kurulmuş bir yapay zeka sistemi ise bu işte öngörülebilir yerlerde tökezler. Arapça ve İngilizce çalışan bir yapay zeka sistemi için özel bir model gerekmez. Gereken, yazı sistemi ve yönü, alfabeler arası isimler ve anadili o dil olan değerlendiricilerin incelemesi için plan yapmak; kaliteyi de varsaymak yerine her dilde test etmektir.

## Arapça ve İngilizce iki dilli çalışma pratikte nasıl işler?

Birçok kurumda sistemler, sözleşmeler ve iç belgeler İngilizce yürür; müşteriler ve bazı çalışanlar ise Arapça yazar. Durumlar [Türkçe ve İngilizce çalışan ekiplerdekine](https://veridive.com/tr/saha-notlari/turkce-ingilizce-yapay-zeka-asistani/) benzer: soru bir dilde, kaynak öteki dilde ve ikisini karıştıran mesajlar. İki şey farklıdır. Arapçanın sağdan sola yazılan kendi alfabesi vardır ve “Arapça” adı altında, bir sistemin ayrı girdiler olarak ele alması gereken birkaç çeşit bulunur.

## Arapçayı yapay zeka sistemleri için farklı kılan nedir?

- **Alfabe.** Harfler birbirine bağlanır ve konumlarına göre biçim değiştirir; metin sağdan sola akar.
- **Kısa ünlüler genellikle yazılmaz.** Yazılı bir kelimenin birkaç okunuşu olabilir; hangisi olduğunu bağlam belirler.
- **Yazım çeşitlemeleri yaygındır.** Elifin farklı biçimleri, tāʾ marbūṭa ve hāʾ gibi son harfler ve süsleme amaçlı uzatma karakterleri birbirinin yerine yazılır. Arama bunlar için normalleştirme gerektirir, ama bu dikkatle uygulanmalıdır; çünkü harfleri birleştirmek bazı farklı kelimeleri de birleştirir.
- **Kelimeler bitişik parçalar taşır.** Belirlilik takısı, bazı edatlar ve bağlaçlar kelimeye bitişir; bu yüzden tek bir Arapça kelime bir İngilizce ifadeye denk gelebilir. Türkçedeki eklerde olduğu gibi, arama hem belgelerde hem sorgularda Arapçaya uygun bir çözümleyici gerektirir.
- **Hitap cinsiyete göre değişir.** İkinci şahıs zamiri ve ona uyan fiil biçimleri kadın ve erkek için farklıdır; bu yüzden bir yanıt, müşteriye nasıl hitap edeceğini bilmeli ya da hitaptan kaçınacak biçimde kurulmalıdır. Üretilen metnin varsayılan olarak eril biçimi seçmesi kolay bir hatadır.

İyi kurulmuş bir yazılım için bunların hiçbiri alışılmadık değildir; ama İngilizce varsayılanlarla kurulmuş sistemler hepsini tek bir hata vermeden kaçırır.

## Lehçeler ve Latin harfli Arapça sonuçları nasıl etkiler?

Modern Standart Arapça, sözleşmelerin, resmi yazışmaların ve belgelerin çoğunun resmi yazı dilidir. Gündelik konuşma, sesli mesajlar ve gayriresmi sohbetler ise lehçelerle yürür; lehçeler hem standart dilden hem de birbirinden kelime dağarcığı ve dilbilgisi bakımından ayrılır. Körfez ülkelerindeki bir müşteri e-postada resmi dille, WhatsApp’ta ise lehçeyle yazabilir.

Sohbetlere bir de Latin harfleriyle yazılan Arapça eklenir; buna çoğu zaman Arabizi denir. Latin alfabesinde karşılığı olmayan sesler için rakamlar kullanılır: ayn harfi için 3, ha harfi için 7. Yazımı tutarsızdır, İngilizceyle serbestçe karışır ve bir sistemin onu bozuk İngilizce sanması kolaydır. Resmi Arapçayı idare eden bir modelin lehçeyi ya da Arabizi’yi de idare edeceğini varsaymayın; her birinden gerçek örnekler toplayıp test edin.

> Arapça tek bir girdi değildir. Resmi metin, lehçe ve Arabizi ayrı ayrı test edilmelidir.

## Arayüzde neler değişir?

- **Sayfa düzeni.** Sağdan sola sayfalarda hizalama ve gezinme aynalanır, ama her şey aynalanmaz: logolar, medya kontrolleri ve bazı grafikler yönünü korur. Öğe öğe karar verin.
- **Karışık yönlü metin.** İçinde İngilizce bir ürün adı, bir sipariş numarası ya da bir e-posta adresi geçen Arapça bir cümle, noktalama işaretleri ya da rakam grupları yanlış yerde olacak şekilde görüntülenebilir. Araya eklenen her değerin yönünü yalıtın ve yer tutucu metinle değil, gerçek metinlerle test edin.
- **Rakamlar.** Arapça metinde Batı rakamları da Arap-Hint rakamları da kullanılabilir. Ayrıştırıcılar ve arama ikisini de kabul etmeli; tek bir sayıda ikisi asla karışmamalıdır.
- **Her yüzey.** Sohbet penceresini, e-postayı, PDF çıktılarını ve mesajlaşma uygulamalarını ayrı ayrı kontrol edin; her biri yönü kendi bildiği gibi gösterir.

## Farklı alfabelerde yazılan isimler nasıl eşleştirilir?

Tek bir Arapça ismin birçok Latin harfli yazımı vardır; CRM kısa bir biçimi saklarken e-posta imzasında baba adını da içeren daha uzun bir biçim görünebilir. Katman katman eşleştirin: iki tarafı da normalleştirin (kısa çizgiler, boşluklar, “Al” ve “El” önekleri, çift harfler), Arapça biçimden harf çevirisi (transliterasyon) adayları üretin ve benzerliği puanlayın. Sonra isim dışındaki bir bilgiyle, örneğin telefon numarası, e-posta adresi ya da müşteri numarasıyla teyit edin; çünkü yaygın isimleri birçok kişi taşır. Emin olunamayan eşleşmeler bir insana gider ve hiçbir kayıt yalnızca isme bakılarak birleştirilmez.

Temsili bir vaka: CRM’de Arap alfabesiyle محمد المنصوري kayıtlıdır. “Mohamed Almansouri” imzalı bir e-posta gelir. Eşleştirici Latin harfli ismi “mohamed mansouri” olarak normalleştirir, Arapça biçimden adaylar üretir (Mohammed, Muhammad ve Mohamed; Al Mansoori, Almansouri ve Al-Mansuri) ve güçlü bir eşleşme bulur. Gönderenin e-posta adresi kayıtlı olmadığı için sistem otomatik olarak bağlamak yerine eşleşmeyi kanıtlarıyla birlikte bir temsilciye önerir; temsilci de e-postadaki sipariş numarasıyla eşleşmeyi teyit eder.

## Kalite iki dilde nasıl değerlendirilir?

Değerlendirme setini dile ve çeşide göre bölün: İngilizce, resmi Arapça, lehçe, Arabizi ve karışık mesajlar; kaynaklar da iki dilde olsun. Müşterilerinizin gerçekten kullandığı lehçeleri bilen, anadili Arapça olan değerlendiriciler Arapça yanıtları anlam, üslup ve hitap biçimi açısından puanlar; İngilizce yanıtları İngilizce değerlendiriciler puanlar. Aynı sete, karışık yönlü yanıtların ekran görüntüleri dahil arayüz kontrollerini de ekleyin. Her dilimi ayrı raporlayın ve her aday modeli aynı sette çalıştırın; çünkü bir dildeki kalite başka bir dil hakkında pek bir şey söylemez.

## Model seçmeden önce ne test edilmeli?

Müşterilerinizin kullandığı her çeşitten birkaç düzine gerçek mesaj ve CRM’inizde ve e-postalarda göründükleri haliyle bir isim listesi toplayın. Model seçmeden önce bilgi erişimini, yanıtları, isim eşleştirmeyi ve metnin görüntülenmesini bunlar üzerinde test edin. Alttaki katmanlar, yani çözümleyiciler, isim eşleştirme ve değerlendirme, [veri ve yapay zeka altyapısı](https://veridive.com/tr/hizmetler/veri-ve-yapay-zeka-altyapisi/) işidir; müşteri mesajlarında bu tasarım [müşteri operasyonları](https://veridive.com/tr/cozumler/musteri-operasyonlari/) içinde çalışır.

## Sık sorulan sorular

### Tek bir yapay zeka asistanı hem Arapça hem İngilizce çalışabilir mi?

Evet, en baştan iki dil için tasarlanırsa. Bu; kullanıcının dilinde yanıt vermek, resmi Arapçayı, lehçeleri ve Latin harfleriyle yazılan Arapçayı ele almak, sağdan sola ve karışık yönlü metni doğru göstermek ve isimleri alfabeler arasında eşleştirmek demektir. Her dildeki kalite İngilizce sonuçlardan varsayılmamalı; kendi örneklerinizle ve anadili o dil olan değerlendiricilerle test edilmelidir.

### Arabizi nedir ve yapay zeka için neden önemlidir?

Arabizi, Latin harfleriyle yazılan Arapçadır; Latin alfabesinde karşılığı olmayan sesler için çoğu zaman rakamlar kullanılır: ayn harfi için 3, ha harfi için 7 gibi. Gündelik sohbetlerde görülür ve yazımı tutarsızdır. Yalnızca Arap alfabesi ya da İngilizce bekleyen bir sistem bu mesajları yanlış okuyabilir; bu yüzden gerçek örnekleri değerlendirme setine ekleyin.