# İş yerinde yapay zekayla çeviri: ne zaman yeterli, ne zaman değil?

> Bu saha notunda veridive, iş yerinde yapay zeka çevirisinin ne zaman yeterli olduğunu ve ne zaman olmadığını anlatıyor: şirket içi anlamaktan sözleşmelere ve düzenleyici kurumlara sunulan belgelere uzanan, metin türüne göre bir risk tablosu; promptlarda ve kontrollerde uygulanan şirket terim sözlükleri; gizli belgeler için onaylı araçlar; pazarlama ve arama sayfalarını doğrudan o dilde yazmak ve çeviri kalitesini kontrol etmek.

Yapay zeka çevirisi, anlamak ve şirket içi taslaklar için yeterlidir; sözleşmeler, düzenlemeye tabi metinler ve incelenmeden sizin adınıza yayımlanan her şey için risklidir. Sonucu üç şey belirler: bir terim sözlüğü, önemli metinler için bir inceleyici ve neyin nereye gönderilebileceğine dair net bir kural.

## Öne çıkanlar

- Makine çevirisi, öyle olduğu belirtildiği sürece anlamak ve iç taslaklar için yeterlidir; sizi bağlayan ya da yayımlanan her metin incelenmelidir.
- Ürün adlarını ve hukuki terimleri içeren bir şirket terim sözlüğü tutun; bunu hem promptlarda hem de otomatik kontrollerde uygulayın.
- Gizli belgeler yalnızca onaylı araçlardan geçer; herkese açık çeviri siteleri sözleşmelerin ya da kişisel verilerin yeri değildir.
- Pazarlama ve arama sayfalarını her dilde doğrudan o dilde yazın; çevirileri yalnızca geri çeviriyle değil, iki dilli inceleyicilerle kontrol edin.

Bir satın alma uzmanı, tedarikçiden gelen İngilizce bir e-postayı çeviri aracına yapıştırır ve saniyeler içinde anlar. Bir meslektaşı aynısını tedarik sözleşmesinin bir ekiyle yapar ve Türkçe metni imzaya gönderir. Aynı araç, aynı akıcı çıktı, çok farklı bir risk.

Yapay zeka çevirisi anlamak ve iç taslaklar için yeterlidir. Sözleşmeler, düzenlemeye tabi metinler ve incelenmeden sizin adınıza yayımlanan her şey için ise risklidir. Aradaki farkı araç değil, üç kural belirler: bir terim sözlüğü, önemli metinler için yetkin bir inceleyici ve neyin nereye gönderilebileceğine dair net bir kural.

## Yapay zeka çevirisi nerede yeterli?

Hatanın ucuz ve görünür olduğu her yerde: bir tedarikçinin e-postasını, yurt dışındaki bir iştirakten gelen raporu ya da bir meslektaşın öteki dildeki mesajını okurken. Okuyanın ana fikre ihtiyacı vardır ve belirsiz kalan her şey sorulabilir. Makine çevirisiyle üretilen metni etiketleyin; böylece kimse onu özgün metin diye alıntılamaz.

Kararı bir hatanın neye mal olacağına göre verin:

| Metin türü | Bir hatanın bedeli | Varsayılan yol |
|---|---|---|
| Şirket içinde anlamak için | Kontrol edebileceğiniz bir yanlış anlama | Makine çevirisi, etiketli |
| Müşteri yanıtları | Müşteriye verilmiş yanlış bir söz | Terim sözlüğüyle müşterinin dilinde taslak; temsilci onaylar |
| Pazarlama ve web sayfaları | Marka zararı ve zayıf arama görünürlüğü | Doğrudan o dilde yazılır; yapay zeka anadili o dil olan yazara yardım edebilir |
| Sözleşmeler ve ekleri | Hukuki risk | Profesyonel bir çevirmen ya da iki dilli bir avukat inceler |
| Düzenleyici kurumlara sunulan belgeler | Ret, gecikme ya da ceza | Gerektiği yerde yetkin ya da yeminli tercüme; hukuk danışmanına sorun |

Hiçbir satıra uymayan bir metin için varsayılan kural şudur: şirketten sizin adınızla çıkıyorsa ya da sizi bağlayabiliyorsa, gönderilmeden önce yetkin bir kişi inceler.

## Nerede bir çevirmen ya da inceleyici gerekir?

Hataların akıcı metnin içine saklandığı her yerde. Önemli hatalar küçüktür. Düşen bir olumsuzluk: Türkçede “ödenecektir” ile “ödenmeyecektir” arasında fiilin içindeki tek bir hece vardır. Yanlış biçimlendirilmiş bir sayı ya da tarih. Gücü değişen bir yükümlülük. Atlanmış bir cümle.

> Çeviri ne kadar akıcı okunursa, onu kontrol eden o kadar azalır.

Temsili bir vakaya bakalım. Bir tedarikçi, fiyat değişikliğini duyuran bir mektup ve tedarik sözleşmesini değiştiren bir ek gönderir. Satın alma uzmanı ikisini de onaylı araçtan geçirir. Mektubun Türkçe çevirisi olduğu gibi yeterlidir: ekibin onu anlaması gerekir ve dönüp bir soru sormanın hiçbir maliyeti yoktur. Sözleşme eki ise farklıdır, çünkü Türkçe hali imzalanacaktır. Makine çevirisi “commercially reasonable efforts” ifadesini kesin bir yükümlülüğe daha yakın bir anlamla aktarır ve bildirimle ilgili bir cümleyi atlar. Sözleşme eki, sürümleri madde madde karşılaştıran iki dilli bir avukata gider; incelenmiş metin dönene kadar hiçbir şey imzalanmaz.

## Terim sözlükleri ve üslup kuralları nasıl yardımcı olur?

Terim sözlüğü, kaymaması gereken kelimeleri sabitler. Hiç çevrilmeyecek ürün ve marka adlarını, hukuk ekibinizin seçtiği karşılıklarıyla hukuki terimleri (“cezai şart” İngilizcede “contractual penalty” mi olacak, “penalty clause” mı?) ve yanıltıcı benzerleri listeler: “aktüel” İngilizcedeki “actual” (gerçek) değil, “current” (güncel) demektir; “kontrol etmek” de çoğu zaman “control” değil, “check” anlamına gelir.

Sözlüğü iki kez uygulayın. Modele her metin için geçerli sözlük girişlerini verin ve çıktıyı otomatik olarak kontrol edin: her sözlük terimi onaylandığı gibi çevrilmiş mi, korunan her ad olduğu gibi kalmış mı, her sayı ve tarih kaynakla uyuşuyor mu? Üslup kuralları da aynı dosyada durur: sizli mi senli mi yazılacağı, sayı biçimleri (12.500,00 ya da 12,500.00) ve birimler. Sözlüğün bir sahibi olsun; yoksa eskir.

## Hangi veriler herkese açık bir çeviri aracına asla gönderilmemeli?

Gizli belgeler yalnızca şirketin onayladığı araçlardan geçer: sözleşmeler, İK dosyaları ve müşteri şikayetleri gibi kişisel veriler, yayımlanmamış finansal bilgiler, anlaşma belgeleri ve kaynak kod. Herkese açık ve bireysel çeviri hizmetleri, kullanım koşullarına bağlı olarak kendilerine yapıştırılanı saklayabilir ya da yeniden kullanabilir. Bu yüzden tek yol, BT ve hukuk ekiplerinizin incelediği bir sözleşme kapsamındaki onaylı araçtır. Neyin nereye gidebileceğini gösteren kısa bir liste, uzun bir uyarıdan daha çok işe yarar; bir [yapay zeka kullanım politikasındaki](https://veridive.com/tr/saha-notlari/yapay-zeka-kullanim-politikasi-sablonu/) trafik ışığı tablosu buna iyi bir örnektir. Bir belgeyi yurt dışındaki bir sağlayıcıya göndermenin yurt dışına veri aktarımı sayılıp sayılmadığı ise veri koruma görevlinize (DPO) sorulacak bir sorudur.

## Ne zaman çevirmek yerine doğrudan o dilde yazılmalı?

Etki kelimelerden daha önemli olduğunda. Pazarlama ve arama sayfaları her dilde doğrudan o dilde yazılmalı: insanlar kendi kelimeleriyle arar; bu yüzden anahtar kelimeler çevrilmez, her dil için ayrı araştırılır. Deyimler, mizah ve ritim de çeviride çoğu zaman kaybolur. Müşteri yanıtları da İngilizce bir taslaktan çevrilmek yerine, olgulardan yola çıkılarak doğrudan müşterinin dilinde yazıldığında daha iyi olur. Yapay zeka, anadili o dil olan yazarlara taslaklarda ve alternatiflerde yardım edebilir; yayımlananın sahibi ise yine o yazardır.

## Çeviri kalitesi nasıl kontrol edilir?

Bir aracı onaylamadan önce kendi metinlerinizle test edin: her metin türü için, inceleyicilerinizin kabul ettiği çevirileriyle birlikte birkaç düzine gerçek belge. İki dilli inceleyiciler her adayı kısa bir hata kontrol listesiyle puanlar: anlam (eklemeler, eksikler, olumsuzluklar), sayılar, tarihler ve adlar, sözlük terimleri, resmiyet düzeyi ve akıcılık. Sayılabilen her şeyi otomatikleştirin: kaynakla uyuşan sayılar ve tarihler, sözlük terimleri, korunan adlar ve eksik cümleler. Geri çeviri (back-translation), yani çıktıyı karşılaştırmak için yeniden kaynak dile çevirmek, kaba hataları yakalar ama incelikli olanları kaçırır; yalnızca ona güvenmeyin. Günlük kullanımda her sözleşmeyi, müşteri yanıtlarından bir örneklemi ve geri kalanlardan rastgele seçilenleri inceleyin; hangi hata türlerinin tekrarlandığını izleyin.

## Tabloyu kendi metinlerinize nasıl uygularsınız?

Ekiplerinizin çevirdiği metin türlerini listeleyin ve her birini tablonun bir satırına yerleştirin. Sonra en önemli birkaç düzine terimden bir sözlük oluşturun ve herkesin hangi aracın onaylı olduğunu bildiğinden emin olun. Makine çevirisinin ne zaman yeterli olduğunu öğretmek, [yapay zeka eğitimi ve dönüşüm](https://veridive.com/tr/hizmetler/yapay-zeka-egitimi-ve-donusum/) çalışmasının bir parçasıdır. Kendi belgelerinizde diller arasında arama ve yanıt verme ise [bilgi ve doküman zekası](https://veridive.com/tr/cozumler/bilgi-ve-dokuman-zekasi/) işidir; ayrıntısını [Türkçe ve İngilizce çalışan ekipler için yapay zeka tasarımını anlatan notta](https://veridive.com/tr/saha-notlari/turkce-ingilizce-yapay-zeka-asistani/) bulabilirsiniz.

Bu not genel bilgi amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir.

## Sık sorulan sorular

### Yapay zeka çevirisi iş belgeleri için yeterli mi?

Anlamak ve iç taslaklar için çoğu zaman evet; yeter ki okuyanlar metnin makine çevirisi olduğunu bilsin. Sözleşmeler, düzenlemeye tabi belgeler ve sizin adınıza yayımlanan her şey ise yetkin bir inceleyici ister; çünkü akıcı çıktı olumsuzluklardaki, sayılardaki, yükümlülüklerdeki ve hukuki terimlerdeki hataları gizler. Kararı çevirinin ne kadar iyi okunduğuna göre değil, bir hatanın neye mal olacağına göre verin.

### Ne zaman yapay zeka yerine profesyonel çevirmen kullanılmalı?

Metin sizi bağlayabiliyorsa ya da sizin adınıza kamuya ulaşıyorsa: sözleşmeler ve ekleri, düzenleyici kurumlara sunulan belgeler, güvenlik ve ürün bilgileri, yayımlanan pazarlama metinleri. Bunları profesyonel bir çevirmen ya da iki dilli bir avukat çevirmeli veya incelemeli; bazı resmi belgeler ise onaylı ya da yeminli tercüme gerektirir. Belgelerinizden hangilerinin bu gruba girdiğini hukuk danışmanınıza sorun.

### Yapay zekayla çeviride terim sözlüğü nasıl kullanılır?

Her zaman tek bir şekilde çevrilmesi gereken terimleri listeleyin: ürün adları, hukuki terimler ve şirket içi jargon; hiç çevrilmemesi gereken terimleri de ekleyin. Modele her metin için geçerli olan girişleri verin, çıktıyı da sözlük terimleri ve dokunulmamış adlar açısından otomatik olarak kontrol edin. Sözlüğün bir sahibi olsun; örneğin hukuki terimlerin sahibi hukuk ekibi olabilir.